امروز

چهارشنبه, ۱۳ مرداد , ۱۴۰۰

  ساعت

۲۳:۵۴ بعد از ظهر

سایز متن   /

در دولت دوازدهم ۵۲ شهر و روستا در فهرست ملی صنایع‌دستی ثبت شده‌اند که استان‌های گلستان و گیلان هر کدام با ثبت هنرصنعت‌های منسوب به ۶ شهر و روستای خود، در صدر این فهرست قرار دارند.

به گزارش خبرنگار فرهنگی تفکر جوان ، از سال ۹۶ که شورای راهبردی انتخاب شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی تشکیل شده است، ۵۲ شهر و روستا با عنوان صنایع‌دستی بنام و منحصر بفرد خود در فهرست ملی قرار گرفته‌اند که به گفته پویا محمودیان معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی، این فرایند علاوه بر اینکه مسیر جهانی‌شدن و ثبت شهرها و روستاهای کشور را در شورای جهانی‌صنایع‌دستی (WCC) تسهیل و تسریع می‌کند،‌ اگر این مناطق به صورت کارشناسی و علمی برندسازی شوند به‌زودی به عنوان مسیر و مقصد گردشگری هنری مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار خواهند گرفت.

تشکیل شورای راهبردی انتخاب شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی، همچنین انگیزه‌های محلی و ملی میان مردم و مدیران برای ثبت جهانی را به شدت تقویت کرده و همچنین علاوه بر تسهیل سنجش شاخص‌های بین المللی برای ارزیابان، سرعت تهیه و تدوین پرونده‌ها برای ثبت جهانی و ارائه به شورای جهانی صنایع‌دستی را افزایش داده است.

وزارت میراث‌فرهنگی از همان سال ۹۶ تلاش مضاعف خود را بر معرفی و ثبت مناطق کمتر شناخته شده گذاشته و روند ثبت ملی شهرها و روستاها را فراهم کرده است، البته این فرایند با این چالش مواجه بود که وظایف و ماموریت دستگاه اجرایی در شهرهای جهانی صنایع‌دستی روشن و شفاف نبود و جزو ماموریت‌های میراث فرهنگی گردشگری و صنایع‌دستی (سازمان وقت) هم قرار نداشت، که با برنامه ریزی و اقدامات معاونت صنایع دستی وزارت میراث مسیر قانونی همراهی دستگاه‌های اجرایی در این شهرها و روستا با حوزه صنایع‌دستی، تثبیت شد.

شورای عالی میراث‌فرهنگی در سال ۹۶ طرحی تصویب کرد که «همه دستگاه‌های اجرایی کشور موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری در اجرای تکالیف قانونی خود نسبت به تامین زیرساخت‌های شهرها و روستاهای جهانی صنایع دستی با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی وقت که بعد به وزارتخانه تبدیل شد، کنند و گزارش را به شورای راهبردی ارسال کنند.

معاونت صنایع‌دستی با این رویکرد که «صنایع‌دستی منجر به پیشرفت و توسعه در مناطق کمتر برخوردار می‌شود» روی مناطق با ظرفیت صنایع‌دستی متمرکز شد؛ و با ثبت شهرها و روستاها توجه سیاستگذاران و مسئولان اجرایی و جوامع محلی را به این مناطق جلب و از طرفی روند تشکیل پرونده و ثبت صنایع‌دستی منحصر به فرد این مناطق را در شورای جهانی تسریع و تسهیل کرد.

جای خالی ۶ استان در فهرست شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی

بررسی فهرست شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی نشان می‌دهد که  از مجموع ۳۱ استان کشور ۲۵ استان توانسته‌اند در این فهرست سهمیه کسب کنند و در این چهار سال هیچ کدام از شهرها و روستاهای استان‌های آذربایجان‌غربی، البرز، زنجان، سمنان، قزوین و کهگیلویه‌وبویراحمد موفق به ثبت ملی یکی از صنایع‌دستی منحصر و بنام خود در این فهرست نشده‌اند.

این در حالی است که با همه ظرفیت‌های درونی از نظر فرهنگی اجتماعی، پراکندگی هنرمندان و علاقه‌مندان در سراسر کشور، ۱۳ استان کشور موفق شده‌اند فقط یک شهر یا روستای خود را به عنوان صنایع‌دستی ملی در این فهرست ثبت کنند، اگر چه کرونا و شرایط سخت اقتصادی تحریم به شدت بر روی تولید و فروش صنایع‌دستی تاثیر گذاشته و روند ارزیابی به دلیل محدودیت‌های سفر کند شده است، اما باید رویکرد کلان مدیریتی مقامات استانی، نقش فعال و پویای اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و میزان هماهنگی و همکاری سایر دستگاه‌ها در هر استان و البته انگیزه‌های اجتماعی و اقتصادی و مطالبه‌گری این جریان فرهنگی در جامعه محلی، مورد بازبینی قرار گیرد.

در طول چهار سال گذشته ۵ استان آذربایجان‌شرقی، اردبیل، بوشهر، خوزستان و همدان هرکدام توانسته‌اند ۲سهمیه و استان‌های خراسان رضوی، کردستان و سیستان‌وبلوچستان  هر کدام موفق شده‌اند سه سهمیه (شهر یا روستای ملی صنایع‌دستی) را در این فهرست به ثبت برسانند.

گلستان و گیلان هر کدام با ۶ شهر و روستا در صدر فهرست

در میان استان‌های کشور، گیلان و گلستان در ثبت ملی شهرها و روستاهای صنایع‌دستی پیشتاز هستند؛ اگر چه روستای فشتکه در سال ۱۳۹۶ به عنوان روستای ملی حصیربافی ثبت شد، اما چهار روستای ارده، عنبران، جیرده و شالما به همراه شهر رشت همزمان در سال ۱۳۹۹ سهمیه صنایع‌دستی گیلان را در فهرست افزایش داد. شال‌بافی، گلیم‌بافی، سفال‌گری سنتی و چوب‌تراشی منسوب به این چهار روستا و رشتی‌دوزی منسوب به شهر مرکز این استان، ثبت شد.

استان گلستان را می‌توان پدیده سال ۱۳۹۹ در ثبت شهرها و روستاهای صنایع‌دستی نامید، این استان با همه ظرفیت‌های میراث‌فرهنگی هنرهای سنتی و صنایع دستی، تنوع قومی و جاذبه‌های طبیعی تا سال ۹۸ هیچ سهمیه‌ و نام و عنوانی در این فهرست نداشت اما در سال ۹۹ با ثبت دو شهر گنبدکاووس و علی‌آباد کتول و ۴ روستای زیارت، شاه‌کوه، تنگلی و سیاه‌رودبار در صدر جدول در کنار استان گیلان ایستاد؛‌ قالی‌بافی ترکمن و رودوزی و نواربافی کتول به عنوان دو هنرصنعت شهری و همچنین جاجیم‌بافی، سوزن‌دوزی شاه‌کوه (سیک‌دوزی)، سوزن‌دوزی ترکمن و صنایع‌دستی روستایی، آوازه این ۶ منطقه را ملی کرد.

فهرست ۵۲ شهر و روستای ملی صنایع‌دستی

از سال ۹۶ تا کنون از میان ۲۵ استان کشور ۳۲ شهر و ۲۰ روستا در فهرست شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی ثبت شده‌اند که در سال ۱۳۹۶، سه شهر و یک روستای صنایع‌دستی (۴منطقه)، در سال ۱۳۹۷، پنج شهر و ۳ روستای صنایع‌دستی (۸ منطقه)، در سال ۱۳۹۸، هشت شهر و ۳ روستای صنایع‌دستی ( ۱۱ منطقه) و در سال گذشته هم  ۱۷شهر و ۱۲روستای صنایع‌دستی (۲۹ منطقه) در این فهرست ثبت شده اند.

اسکو شهر ملی چاپ کلاقه‌ای / استان آذربایجان شرقی ۱۳۹۹

اهر شهر ملی گلیم ورنی / استان آذربایجان شرقی ۱۳۹۹

عنبران شهر ملی گلیم / استان اردبیل ۱۳۹۹

اصلان‌دوز شهر ملی ورنی دشت مغان / استان اردبیل۱۳۹۹

شهرضا شهر ملی سفالگری / استان اصفهان ۱۳۹۶

کاشان شهر ملی نساجی سنتی / استان اصفهان ۱۳۹۷

مهرگرد روستای ملی بافته‌های داری / استان اصفهان ۱۳۹۸

گلپایگان شهر ملی منبت/ استان اصفهان ۱۳۹۹

ایلام شهر ملی گلیم نق برجسته / استان ایلام ۱۳۹۷

بحیری روستای ملی عبابافی / استان بوشهر ۱۳۹۸

آب‌پخش شهر ملی حصیربافی / استان بوشهر ۱۳۹۹

ورامین شهر ملی آبگینه / استان تهران ۱۳۹۹

شهرکرد شهر ملی نمدمالی / استان چهارمحال و بختیاری ۱۳۹۷

خوسف شهر ملی مله‌بافی / استن  خراسان جنوبی ۱۳۹۸

بسک روستای ملی ابریشم‌کشی / استان خراسان رضوی ۱۳۹۷

بایگ شهر ملی ابریشم کشی/ استان خراسان رضوی ۱۳۹۸

فیروزه شهر ملی تراش سنگ فیروزه/  استان خراسان رضوی ۱۳۹۹

بجنورد شهر ملی گلیم سفره کردی / استان خراسان شمالی ۱۳۹۷

اهواز شهر ملی مینای صبی / استان خوزستان ۱۳۹۸

دزفول شهر ملی کپوبافی / استان خوزستان  ۱۳۹۸

ایرانشهر شهر ملی سوزن دوزی بلوچ / استان سیستان و بلو.چستان ۱۳۹۷

تنگه سرحه روستای ملی حصیربافی / استان سیستان و بلوچستان ۱۳۹۸

ادیمی شهر ملی خٌمَک (خامه)دوزی / استان سیستان و بلوچستان ۱۳۹۹

فیروزآباد شهر ملی دستبافته‌های عشایری / استان فارس ۱۳۹۹

قم شهر ملی انگشترسازی / استان قم  ۱۳۹۹

بیدکردوبه روستای ملی گلیم چهل ماشوله / استان کرمان ۱۳۹۷

دیوزناو روستای ملی ارغوان‌بافی / استان کردستان ۱۳۹۹

ارمرده شهر ملی شال‌بافی / استان کردستان ۱۳۹۹

کاکو سفلی روستای ملی گلیم‌بافی / استان کردستان ۱۳۹۹

نودشه شهر ملی گیوه‌دوزی / استان کرمانشاه ۱۳۹۶

فش روستای ملی سازسازی سنتی / استان کرمانشاه ۱۳۹۷

هرسین شهر ملی گلیم هرسین / استان کرمانشاه ۱۳۹۸

دالاهو شهر ملی تنبور / استان کرمانشاه ۱۳۹۹

گنبدکاووس شهر ملی قالی ترکمن / استان گلستان ۱۳۹۹

زیارت روستای ملی جاجیم‌بافی / استان گلستان ۱۳۹۹

شاه‌کوه روستای ملی سوزن‌دوزی شاه‌کوه (سیک‌دوزی) / استان گلستان ۱۳۹۹

علی‌آباد کتول شهر ملی رودوزی و نواربافی کتول / استان گلستان ۱۳۹۹

تنگلی روستای ملی سوزن‌دوزی ترکمن / استان گلستان ۱۳۹۹

سیاه‌رودبار روستای ملی صنایع‌دستی / استان گلستان ۱۳۹۹

فشتکه روستای ملی حصیربافی / استان گیلان ۱۳۹۶

رشت شهر ملی رشتی دوزی (قلاب‌دوزی رشت) / استان گیلان ۱۳۹۹

ارده روستا ملی شال‌بافی / استان گیلان ۱۳۹۹

عنبران روستای گلیم‌بافی / استان گیلان ۱۳۹۹

جیرده روستای ملی سفال‌گری سنتی/ استان گیلان ۱۳۹۹

شالما روستای ملی  چوب‌تراشی / استان گیلان ۱۳۹۹

سلیم‌آباد روستای ملی سفال‌گری / استان مازندران ۱۳۹۹

بروجرد شهر ملی ورشوسازی / استان لرستان ۱۳۹۸

سمقاور روستای ملی منبت / استان مرکزی ۱۳۹۹

تویسرکان شهر ملی منبت گل‌ریز / استان همدان ۱۳۹۸

اشترمل روستای ملی منبت گل‌ریز / استان همدان ۱۳۹۹

بندر لنگه شهر ملی گلابتون دوزی / استان هرمزگان ۱۳۹۸

یزد شهر ملی زیورآلات سنتی / استان یزد ۱۳۹۹

فهرست ۱۴ شهر و روستای جهانی صنایع‌دستی

همچنین یازده شهر و ۳ روستا در ۶ سال گذشته با عناوین صنایع‌دستی منحصر به همان مناطق، در شورای جهانی صنایع‌دستی (WCC) ثبت جهانی شده‌اند که جایگاه قابل توجهی را در  ثبت جهانی شهرها و روستاهای صنایع دستی در دنیا از آن ایران کرده است. این روند از سال ۱۳۹۴ آغاز شد اما در دو سال اخیر و با توجه به شیوع بیماری کرونا و محدودیت‌ها، سفر ارزیابان بین‌المللی متوقف شده است؛ اما تشکیل پرونده برای معرفی به شورای جهانی در معاونت صنایع‌دستی وزارت میراث فرهنگی و دبیرخانه‌های محلی طبق برنامه در حال انجام است و متولیان امور، مسئولان منطقه‌ای و اهالی مناطق، منتظر پایان کرونا و از سرگیری این فرایند هستند.

اصفهان شهر جهانی صنایع‌دستی/ استان اصفهان ۱۳۹۴

تبریز شهر جهانی فرش دستباف / استان آذربایجان شرقی ۱۳۹۴

لالجین شهر جهانی سفال / استان همدان ۱۳۹۵

مشهد شهر جهانی گوهرسنگ‌ها / استان خراسان رضوی ۱۳۹۵

کلپورگان روستای جهانی سفال / استان سیستان بلوچستان۱۳۹۶

سیرجان شهر جهانی گلیم شیرکی‌پیچ/ استان کرمان ۱۳۹۶

مریوان شهر جهانی کلاش (گیوه کردی) / استان کردستان ۱۳۹۶

میبد شهر جهانی زیلو / استان یزد ۱۳۹۷

آباده شهر جهانی منبت / استان فارس ۱۳۹۷

خراشاد روستای جهانی تَو بافی (حوله‌بافی) / استان خراسان جنوبی ۱۳۹۷

شیراز شهر جهانی صنایع دستی / استان فارس ۱۳۹۸

زنجان شهر جهانی ملیله / استان زنجان ۱۳۹۸

ملایر شهر جهانی مبل و منبت / استان همدان ۱۳۹۸

قاسم‌آباد روستای جهانی چادر شب‌بافی/ استان گیلان ۱۳۹

۲۰ خرداد روز جهانی صنایع‌دستی

خرداد همواره برای خانواده بزرگ صنایع‌دستی ماه به یادماندنی است، جهان یک روز را بنام هنر هنرمندان و صنعتگران، روز صنایع‌دستی نام‌گذاری کرده است؛ ۲۰ خرداد (۱۰ژوئن) گرامیداشت تاریخچه خلق هنر از سرانگشتان مردمی است که آثار و سبک زندگی‌شان در هزاران سال پیش به یادگار مانده و امروز برای ما به عنوان هنر سنتی و میراث فرهنگی محسوب می‌شود.

در سرزمینی که تاریخچه صنایع دستی در آن به بیش از ۶ هزار سال می‌رسد، صنعتگران و هنرمندان این حوزه جامعه حدود ۲ میلیون نفری را تشکیل می دهند، جدا و بیش از هر مشکلاتی مانند رکود در بازار، تامین مواد اولیه، هزینه های کارگاهی، بیمه، بازاریابی و فروش محصول، رقابت با همتایان خارجی، واردات بی رویه نمونه های بی کیفیت مشاهده و صادرات و حضور در بازارهای بزرگ جهان، نیازمند نهادسازی و شبکه‌سازی مانند انجمن های صنفی در سطح ملی و خانه های خلاق صنایع دستی در همه شهرها و روستا هستند.

از طرفی ثبت جهانی شهرها و روستاهای صنایع دستی گواه بر این مدعاست که محصولات صنایع دستی باعث شناخت جهانی یک منطقه و افزایش فروش و بازار جهانی این محصولات و صادارت آنها می‌شود همچنین تولید فروش و صادرات صنایع دستی، کمک شایانی به اقتصاد کشور – که در مسیر کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی است – و همچنین تقویت معیشت خانوارهای شاغل به ویژه روستاییان خواهد کرد.

به نظر می‌رسد با شکل‌گیری و افزایش مطالبه اجتماعی از سوی مردم و پیگیری مسئولان اجرایی و هماهنگی و هم‌افزایی میان بخشی در مناطق مختلف، روند ثبت شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی سرعت بیشتری گرفته است، ثبت ۳۲ شهر و ۲۰ روستای ملی منتسب به صنایع‌دستی در طول دولت دوازدهم، و ثبت ۱۴ شهر و روستای صنایع دستی در فهرست جهانی نگاه راهبردی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی را به این حوزه به عنوان هنر صنعت‌های ثروت‌آفرین و اشتغال‌زا نشان می‌دهد که یقینا در دولت‌های آینده هم می‌تواند به عنوان رویکردی بنیادین برای تقویت و توسعه اقتصاد مقاومتی نقش‌آفرینی کند.

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد